Dlaczego u młodzieży rozwijają się wady postawy?
Postawa ciała kształtuje się przez cały okres wzrostu dziecka. Istnieją jednak dwa momenty, w których młody człowiek jest szczególnie narażony na rozwój lub ujawnienie się nieprawidłowości. Pierwszy przypada na wiek 6–7 lat, gdy dziecko zaczyna więcej czasu spędzać w szkolnej ławce i w pozycji siedzącej. Przejście od swobodnej, niczym nieograniczonej zabawy do bardziej statycznego trybu życia może sprzyjać utrwalaniu się nieprawidłowych nawyków, które negatywnie wpływają na postawę.
Drugi istotny moment to czas dojrzewania. Pomiędzy 11 a 13 rokiem życia u dziewcząt i nieco później, około 13–14 roku życia u chłopców, najczęściej dochodzi do skoku pokwitaniowego. W tym czasie bardzo szybko rosną kończyny, zmieniają się proporcje i masa ciała, a także przesuwa się jego środek ciężkości. Przystosowanie się do tych zmian wymaga czasu. Sam skok pokwitaniowy nie powoduje wady postawy, jednak połączenie intensywnego wzrostu z brakiem ruchu i nieprawidłowymi nawykami zwiększa ryzyko ujawnienia się w tym czasie nieprawidłowej postawy.
Jakie czynniki sprzyjają wadom postawy u młodzieży?
Szybki wzrost w okresie dojrzewania to niejedyny czynnik sprzyjający wadom postawy. Duże znaczenie ma również codzienny tryb życia nastolatka. Jeśli młody człowiek spędza wiele godzin w szkolnej ławce, a po powrocie do domu siada przy biurku lub odpoczywa z telefonem w ręku, jego mięśnie i stawy przez większą część dnia są obciążane w podobny sposób. Ryzyko wzrasta, gdy do tego biurko jest zbyt niskie, krzesło niedopasowane do wzrostu, a telefon trzymany poniżej linii wzroku. Nastolatek pochyla wówczas tułów, garbi się i wysuwa głowę do przodu.
Zatem co dokładnie sprzyja rozwojowi wad postawy u młodzieży?
- pochylanie głowy podczas korzystania z telefonu,
- spędzanie wielu godzin w pozycji siedzącej bez regularnych przerw,
- mała aktywność fizyczna i brak ruchu,
- nadwaga i otyłość,
- noszenie ciężkiego plecaka na zbyt długich szelkach lub na jednym ramieniu,
- niezdiagnozowana albo niewłaściwie skorygowana wada wzroku, przez którą nastolatek pochyla się podczas czytania lub pracy przy komputerze.
Objawy nieprawidłowej postawy u młodzieży. Na co powinien zwrócić uwagę rodzic?
Wady postawy mają to do siebie, że rozwijają się stopniowo i nieco niepostrzeżenie. Kluczem do zauważenia, że u dziecka pojawiają się nieprawidłowości, jest jego uważna obserwacja, a także regularne zgłaszanie się z nastolatkiem na zalecane bilanse zdrowia. Na co zatem zwrócić uwagę?
Co może świadczyć o rozwijającej się wadzie postawy?
- garbienie się i wysuwanie głowy do przodu,
- jedno ramię znajdujące się wyżej od drugiego w pozycji wyprostowanej,
- jedna łopatka bardziej odstająca niż druga,
- jedno biodro ustawione wyżej od drugiego,
- przechylanie ciała na jedną stronę,
- mocno zaokrąglone plecy,
- mocno wklęsłe plecy w odcinku lędźwiowym i wypięty brzuch,
- niesymetryczne ustawienie nóg, kolan lub stóp,
- uwypuklenie jednej strony pleców podczas pochylania się,
- nawracający ból pleców, karku albo nóg.
Wady postawy często nie powodują na początku bólu. Im wcześniej nieprawidłowość zostanie zdiagnozowana i wdrożone zostanie odpowiednie postępowanie, tym większa szansa na jej skorygowanie lub zahamowanie pogłębiania się wady Zignorowana wada w przyszłości może prowadzić do dolegliwości bólowych, a nawet ograniczenia sprawności.
4 zasady jak zapobiegać wadom postawy u młodzieży?
Ciągłe napominanie dziecka: „Nie garb się” nie odniesie skutku, jeśli nie zostaną wprowadzone proste zmiany w codziennych nawykach nastolatka.
1. Ruch
Codzienna dawka ruchu powinna wynosić co najmniej 60 minut. Młody człowiek nie musi jednak chodzić na zorganizowane treningi. Może pojeździć na rowerze, pójść na basen lub wybrać inną aktywność, która sprawia mu przyjemność. Ważne, aby młodzież aktywnie uczestniczyła również w lekcjach WF-u. Ruch wzmacnia mięśnie odpowiadające za utrzymywanie prawidłowej postawy ciała. Dlatego jest tak istotny!
2. Dopasowane krzesło i biurko
Miejsce nauki musi być ergonomiczne i dopasowane do wzrostu nastolatka. W pozycji siedzącej stopy dziecka powinny opierać się o podłogę, plecy o oparcie krzesła, a monitor znajdować się na wysokości wzroku. W ten sposób nastolatek może utrzymać prawidłową pozycję bez wychylania się w kierunku monitora i przeciążania karku oraz pleców.
3. Regularne przerwy
Nawet najlepszy fotel przy biurku nie pomoże, jeśli młody człowiek będzie spędzał w pozycji siedzącej wiele godzin bez przerwy. Dlatego podczas nauki, czytania lub innej pracy przy komputerze nastolatek powinien robić przerwę co 30–45 minut. Nie musi być ona długa. Wystarczy wstać, przejść się po mieszkaniu, wykonać kilka prostych ćwiczeń lub lekko się rozciągnąć. Chodzi przede wszystkim o zmianę pozycji, dlatego przerwa wykorzystana na siedzenie na kanapie z telefonem w ręku nie będzie odpowiednim rozwiązaniem.
4. Prawidłowe noszenie plecaka
Plecak nie może być zbyt ciężki. Zgodnie z zaleceniami jego waga nie może przekraczać 10–15% masy ciała ucznia. Szelki plecaka mają być szerokie i odpowiednio wyregulowane, a jego tylna część powinna przylegać do pleców. Ważne jest również noszenie plecaka na obu ramionach, ponieważ zakładanie go tylko na jedno z nich powoduje nierównomierne obciążenie ciała. Plecak noszony wysoko i na obu ramionach, choć zdaniem nastolatków często nie wygląda najlepiej, jest znacznie zdrowszy dla ich pleców.
