Jednak zdrowe zęby to nie tylko zęby wolne od próchnicy, lecz także prawidłowy zgryz i proste ustawienie zębów.
Pierwsza wizyta u ortodonty
Odpowiedź na pytanie, kiedy iść z dzieckiem do ortodonty, nie jest tak oczywista, jak wielu osobom mogłoby się wydawać. Wciąż dość powszechne jest przekonanie, że ortodonta nie jest w stanie zrobić nic z uzębieniem dziecka, dopóki nie pojawią się wszystkie zęby stałe. Czekanie na moment wymiany wszystkich mlecznych zębów jest jednak dużym błędem.
Pierwsza wizyta u ortodonty powinna odbyć się około 6–7 roku życia, czyli w momencie, gdy zaczyna się wymiana zębów mlecznych na stałe. To właśnie wtedy specjalista może ocenić rozwój łuków zębowych oraz sprawdzić, czy w szczęce jest wystarczająco dużo miejsca dla nowych zębów. W razie potrzeby ortodonta może zaproponować leczenie, którego celem jest poszerzenie łuku zębowego i stworzenie odpowiednich warunków dla prawidłowego wyrzynania się zębów stałych.
Okres wzrostu, czyli mniej więcej wiek od 9 do około 12–13 lat, to jedyny moment, w którym można wpływać na rozwój kości szczęki i żuchwy oraz kierunek wzrostu twarzy. Jeśli występują zaburzenia wielkości lub ustawienia tych kości, leczenie rozpoczęte właśnie w tym czasie może przynieść bardzo dobre efekty i zapobiec poważniejszym wadom zgryzu w przyszłości.
Proste zęby mleczne = proste zęby stałe?
Wielu rodziców nie widzi potrzeby wizyty u ortodonty, ponieważ zęby mleczne dziecka wyglądają na proste i są ustawione równo obok siebie. W rzeczywistości może to być sygnał ostrzegawczy. Jeśli zęby mleczne są bardzo ciasno ustawione i nie ma między nimi przerw, oznacza to, że w szczęce zabraknie miejsca dla zębów stałych, które są większe od mlecznych.
Bezszparowe uzębienie mleczne (występujące nawet u 30% dzieci) powoduje stłoczenie zębów stałych.
W takiej sytuacji zęby stałe mogą wyrzynać się krzywo lub ulegać stłoczeniu. Wczesne leczenie, na przykład przy użyciu ruchomego aparatu ortodontycznego (tzw. płytki Schwarza), pozwala poszerzyć łuk zębowy i przygotować miejsce dla zębów stałych. Dzięki temu można zapobiec poważniejszym problemom ze zgryzem w przyszłości.
Czy każde dziecko musi iść do ortodonty?
Choć nie każde dziecko będzie wymagało leczenia ortodontycznego, warto udać się z nim na wizytę profilaktyczną około 7 roku życia oraz ponownie wraz z początkiem okresu dojrzewania.
Pierwsza wizyta pozwala specjaliście ocenić rozwój zgryzu i sprawdzić, czy istnieje konieczność rozpoczęcia leczenia, które pomoże stworzyć odpowiednie warunki dla prawidłowego wyrzynania się zębów stałych.
Druga konsultacja, przypadająca zwykle na okres intensywnego wzrostu, daje z kolei możliwość oceny ustawienia zębów stałych i ewentualnego rozpoczęcia leczenia aparatem ortodontycznym, jeśli pojawią się wady zgryzu.
Wizyta z dzieckiem u ortodonty na NFZ
Narodowy Fundusz Zdrowia zapewnia dzieciom opiekę ortodontyczną z wykorzystaniem aparatów ruchomych do ukończenia 12 roku życia. Kontrola leczenia może być prowadzona do 13 roku życia. W ramach leczenia refundowanego przez NFZ możliwe jest także wykonanie dwóch badań pantomograficznych, które pozwalają ocenić rozwój zębów i przebieg leczenia ortodontycznego.
Aparat ortodontyczny dla dziecka
W zależności od rodzaju wady zgryzu oraz wieku dziecka ortodonta dobiera odpowiednią metodę leczenia. Specjalista ocenia rozwój zębów, szczęki i żuchwy, a następnie decyduje, jaki typ aparatu będzie najskuteczniejszy w danym przypadku.
U dzieci w wieku około 5–12 lat stosuje się aparaty zdejmowane. Są to aparaty zakładane na noc oraz na kilka godzin w ciągu dnia. Dzięki temu są mniej uciążliwe w noszeniu i łatwiejsze do utrzymania w higienie. Trzeba jednak pamiętać, że skuteczność takiego leczenia zależy przede wszystkim od systematyczności. Aparat musi być noszony przez odpowiednią liczbę godzin dziennie, a dziecko powinno regularnie zgłaszać się na wizyty kontrolne u ortodonty.
U dzieci po 12 roku życia, gdy większość zębów jest już zębami stałymi, w przypadku skrzywień zębów można zastosować różne metody leczenia ortodontycznego. Najczęściej są to aparat stały lub przezroczyste nakładki.
Najbardziej znanym i popularnym rozwiązaniem są aparaty stałe. W zależności od możliwości finansowych, ponieważ na tym etapie leczenie ortodontyczne nie jest już refundowane przez NFZ, można zdecydować się na aparat bardziej lub mniej widoczny. Zamki mogą być montowane na zewnętrznej powierzchni zębów albo od ich wewnętrznej strony.
W ostatnich latach coraz większą popularność zdobywają także przezroczyste nakładki ortodontyczne, czyli alignery. Są one mało widoczne i można je zdejmować na czas jedzenia, co ułatwia codzienną higienę jamy ustnej oraz znacząco zwiększa komfort leczenia.
