Jeśli podejrzewasz, że Twoje dziecko zaczęło palić e-papierosy i nie wiesz, na co zwrócić uwagę, ten artykuł pomoże Ci rozpoznać pierwsze sygnały.
Skala problemu i zagrożenia
Według danych GIS co piąty nastolatek w wieku 13–15 lat sięga po e-papierosy, a co dziesiąty pali papierosy tradycyjne. To dane, których nie można ignorować, zwłaszcza że liczne badania wskazują na wysoką szkodliwość obu form nikotynowych używek, szczególnie w przypadku młodzieży.
Choć w społeczeństwie wciąż panuje przekonanie, że e-papierosy są znacznie mniej szkodliwe niż ich tradycyjne odpowiedniki, prawda wygląda inaczej. Nikotyna zawarta w e-papierosach uzależnia w taki sam sposób. Co więcej, wpływa na rozwijający się mózg, zaburzając tworzenie połączeń nerwowych, obniżając zdolność koncentracji i utrudniając proces przyswajania wiedzy. Warto pamiętać, że u nastolatków obszary mózgu odpowiedzialne za podejmowanie decyzji i kontrolę impulsów nie są jeszcze w pełni rozwinięte. To sprawia, że osoby poniżej 25 roku życia uzależniają się od nikotyny szybciej i silniej niż dorośli.
Dodatkowo palenie e-papierosów zwiększa ryzyko rozwoju astmy i może prowadzić do szeregu niepożądanych objawów, takich jak:
kaszel,
bezsenność,
dolegliwości ze strony układu pokarmowego (bóle brzucha, pieczenie w żołądku, nudności, wymioty),
zawroty i bóle głowy,
podrażnienia dziąseł i jamy ustnej.
Dlatego, jeśli pojawia się podejrzenie, że dziecko zaczęło palić e-papierosy, warto zareagować jak najszybciej i spróbować je do tego zniechęcić.
Jak sprawdzić, czy dziecko pali e-papierosy?
Choć może się to wydawać zaskakujące, wielu rodziców przez długi czas nie zdaje sobie sprawy z tego, że ich dziecko pali papierosy lub e-papierosy. W przypadku tradycyjnych papierosów charakterystyczny zapach łatwo wnika w ubrania i włosy, co zwiększa szansę na szybsze wykrycie problemu. Przy e-papierosach sprawa jest trudniejsza, bo aromaty mają być z założenia przyjemne i mniej wyczuwalne.
Na co warto zwrócić uwagę?
Pierwszym sygnałem może być zmiana w zachowaniu dziecka. Częste wychodzenie „na chwilę”, potrzeba przewietrzenia się, stosowanie odświeżaczy do ust, częste żucie gumy, a także szybsze wydawanie kieszonkowego mogą sugerować, że nastolatek coś ukrywa. To subtelne znaki, ale często właśnie one jako pierwsze zwracają uwagę rodziców.
Drugim sygnałem bywa słodkawy, mdły zapach, który towarzyszy dziecku po powrocie z dworu lub spotkaniu ze znajomymi. Nie przypomina on zapachu dymu papierosowego, dlatego łatwo go zlekceważyć.
Dziecko palące e-papierosy może też częściej skarżyć się na bóle głowy, być bardziej rozdrażnione lub niespokojne. Wahania nastroju w okresie dojrzewania są naturalne, jednak gdy pojawiają się nagle i towarzyszą im inne niepokojące sygnały, warto zachować czujność.
Ważne! Na rynku dostępne są e-papierosy, których wkłady (liquidy) nie zawierają nikotyny. Zdarza się, że dzieci i nastolatki używają tego argumentu jako potwierdzenia rzekomej nieszkodliwości palenia e-papierosów. Tymczasem od lat wiadomo, że bezpieczeństwo wdychania liquidów bez nikotyny jest jedynie pozorne. Substancje te zawierają m.in. glikol propylenowy, glicerol oraz związki aromatyzujące, które pod wpływem podgrzewania mogą przekształcać się w toksyczne związki chemiczne. Badania wskazują, że palenie e-papierosów, także bez nikotyny, zwiększa ryzyko wystąpienia zawału serca i udaru mózgu nawet o 71%.
Jeśli rodzice nie palą, powinni zapoznać się z tym tematem, by wiedzieć, chociażby, jak wyglądają e-papierosy. Świadomość rodziców pozwala na szybszą reakcję i zwiększa szansę na wczesne zauważenie problemu.
Foto macrovector (Freepik)
Co zrobić, jeśli dziecko pali e-papierosy?
Prawdopodobieństwo, że w pewnym wieku dziecko spróbuje e-papierosów, jest niestety bardzo duże. Co drugi młody człowiek deklaruje, że miał kontakt z papierosami tradycyjnymi lub e-papierosami. Dlatego tak ważne jest, aby rodzice odpowiednio wcześnie poruszali z dzieckiem temat palenia i nikotyny.
Młodzież sięga po papierosy z różnych powodów. Często jest to chęć zaimponowania rówieśnikom lub powielanie wzorców z najbliższego otoczenia. Dla wielu młodych osób palenie bywa również sposobem na radzenie sobie ze stresem i napięciem. To właśnie dlatego tak trudno jest z tego nawyku zrezygnować.
Niestety istnieje realne ryzyko, że dziecko wpadnie w nałóg, a rodzice nie będą w stanie temu zapobiec. Co wtedy? Co zrobić, jeśli dziecko pali e-papierosy?
Przede wszystkim należy zachować spokój. Awantury, zakazy i krzyk nie przyniosą oczekiwanego efektu, a jedynie pogorszą relacje z młodym człowiekiem. Rozmowa jest podstawowym i najważniejszym narzędziem w rękach rodzica. To właśnie ona daje szansę, by dowiedzieć się, dlaczego dziecko sięgnęło po papierosy, co je do tego zmotywowało i w jakich sytuacjach po nie sięga. Czy robi to z ciekawości, pod wpływem rówieśników, czy może dlatego, że zmaga się ze stresem i uznało palenie za sposób na jego rozładowanie?
Jeśli do tej pory dziecko nie miało okazji poznać szkodliwych skutków palenia, warto mu je przedstawić. W internecie z łatwością można znaleźć materiały edukacyjne, filmy i artykuły pokazujące, do jakich chorób prowadzi palenie. Dla części młodych osób takie zobrazowanie zagrożeń może okazać się wystarczającym bodźcem, by zniechęcić je do kontynuowania tego nawyku.
Trzeba mieć świadomość, że problemu palenia nie da się rozwiązać jedną rozmową. Nikotyna silnie uzależnia, dlatego w wielu przypadkach konieczne może być wsparcie psychologa. Jeśli domowe rozmowy i ustalenia nie przynoszą oczekiwanych efektów, warto więc poszukać profesjonalnej pomocy.
Jedno jest pewne – nie wolno zostawiać dziecka samego z problemem palenia ani udawać, że nie stanowi on zagrożenia dla jego zdrowia.
