Jak często młodzież sięga po narkotyki?
Z przeprowadzanych badań wynika, że kontakt młodzieży z substancjami psychoaktywnymi nie jest zjawiskiem rzadkim. Zgodnie z wynikami międzynarodowego badania ESPAD, realizowanego także w Polsce wśród uczniów w wieku 15–16 lat, około jedna trzecia starszych nastolatków deklaruje, że przynajmniej raz w życiu sięgnęła po nielegalną substancję psychoaktywną. Zdecydowanie rzadziej młodzi ludzie przyznają się do regularnego lub częstego używania narkotyków, jednak część uczniów sięgała po substancje psychoaktywne wielokrotnie.
Badania ESPAD wskazują również, że najczęściej wybieraną substancją przy pierwszym kontakcie z narkotykami jest marihuana. Szacuje się, że około 40% młodych ludzi, którzy kiedykolwiek sięgnęli po narkotyki, właśnie od niej zaczynało. Choć marihuana bywa postrzegana jako bezpieczna używka, nie oznacza to, że jej stosowanie jest obojętne dla zdrowia.
W przypadku narkotyków nie można mówić o tym, że młodzi ludzie „muszą się wyszaleć” i że eksperymentowanie z używkami samo minie z wiekiem. Marek Kotański, terapeuta i założyciel MONAR, wielokrotnie podkreślał, że „nie każdy, kto pali marihuanę, zostanie narkomanem, ale każdy narkoman zaczynał od marihuany”. Te słowa warto zapamiętać.
Czy dziecko bierze narkotyki? Możliwe symptomy
Objawów, które mogą sygnalizować, że dziecko zaczęło zażywać substancje psychoaktywne, może być naprawdę wiele. Trzeba jednak wyraźnie podkreślić, że nie każdy niepokojący sygnał oznacza od razu, że dziecko bierze narkotyki. Zmiany w zachowaniu młodych ludzi bardzo często wynikają z innych przyczyn.
Nastolatki funkcjonują pod silną presją szkoły, rówieśników, oczekiwań społecznych i własnych emocji. W okresie dorastania naturalne są huśtawki nastrojów, impulsywność, zamykanie się w sobie czy potrzeba spędzania większej ilości czasu z rówieśnikami zamiast z rodziną. Takie zachowania mogą świadczyć zarówno o kontakcie z narkotykami, jak i o przeżywanym stresie, konflikcie z przyjacielem czy pierwszym zawodzie miłosnym, który młody człowiek próbuje odreagować.
Jeśli jednak podejrzewamy, że nasze dziecko zaczęło zażywać narkotyki, bardzo często wcześniej zauważamy pewne zmiany.
Oczywiście najlepiej byłoby, gdyby każdy rodzic nastolatka miał z nim na tyle dobrą relację, że rozmowa wystarczyłaby do rozwiania wszelkich wątpliwości. Niestety, relacje z nastolatkami bywają trudne i nie zawsze najprostsze rozwiązania okazują się skuteczne. Co zatem może świadczyć o tym, że w życiu młodego człowieka mogły pojawić się niedozwolone substancje? Jak rozpoznać, czy dziecko bierze narkotyki?
Niepokój powinny wzbudzić sytuacje, gdy nastolatek:
staje się drażliwy i wybuchowy,
unika rozmów, ogranicza kontakt z rodziną lub dawnymi znajomymi,
przestaje interesować się swoimi pasjami, a dotychczasowe zainteresowania nie sprawiają mu już przyjemności,
kłamie, odpowiada wymijająco lub reaguje złością na pytania o to, co robił i gdzie był,
ma wyraźne wahania nastroju – od euforii po apatię.
Jeśli w życiu dziecka nagle pojawiają się nowi znajomi, o których niewiele chce opowiadać, a do tego dochodzi wyraźna zmiana stylu życia – sposobu ubierania się, mówienia, czy spędzania czasu – i rodzice mają wrażenie, że nie poznają własnego dziecka, warto potraktować to jako sygnał ostrzegawczy.
Niepokoić powinny również nagłe problemy w szkole: spadek ocen, wagary oraz wyraźna zmiana w podejściu do nauki. Dziecko może przestać interesować się lekcjami, odrabianiem prac domowych czy przygotowywaniem się do sprawdzianów, mimo że wcześniej nie sprawiało mu to trudności.
Jeśli dziecko bierze narkotyki, zmianom w zachowaniu bardzo często towarzyszą także zmiany w wyglądzie. Choć oczywiście pojedyncze objawy nie będą decydującym dowodem na to, że dziecko sięga po substancje psychoaktywne, to w sytuacji, gdy idą one w parze z wyraźnymi zmianami w zachowaniu, powinny zwrócić szczególną uwagę rodziców.
Możliwe zmiany w wyglądzie, które mogą pojawić się, jeśli dziecko bierze narkotyki, to m.in.:
zmiana masy ciała – wyraźny spadek wagi lub przyrost, często związany z dużymi wahaniami apetytu,
bezsenność lub przeciwnie – nadmierna senność i zmęczenie,
szkliste, przekrwione oczy, bardzo wąskie lub nienaturalnie szerokie źrenice,
nudności, bóle głowy, brak energii i ogólne osłabienie,
zmiana w sposobie mówienia, trudności z koncentracją i logicznym formułowaniem myśli,
niekiedy także zaburzenia koordynacji ruchowej i nienaturalny sposób poruszania się.
Osoby zażywające narkotyki, również młodzież, zazwyczaj starają się maskować objawy swojego stanu. Jeśli dziecko nagle zaczęło regularnie stosować krople do oczu redukujące zaczerwienienie spojówek lub próbuje ukrywać swój zmieniony wygląd, warto spojrzeć na całą sytuację szerzej i połączyć te sygnały z innymi obserwowanymi zmianami.
Jeśli obserwacja dziecka sprawia, że rodzice uznają, iż istnieje duże prawdopodobieństwo, że ich dziecko sięga po narkotyki, należy jak najszybciej poszukać profesjonalnej pomocy. Pierwszym krokiem może być np. konsultacja samych rodziców lub opiekunów (bez udziału dziecka) z psychologiem lub terapeutą uzależnień, który pomoże właściwie podejść do tematu i zaplanować dalsze działania.
