Rodzaje adaptogenów
Zanim omówimy rodzaje adaptogenów, warto przyjrzeć się bliżej tym substancjom. Czym są adaptogeny? Nazwa „adaptogen” odnosi się do związków, które mogą pozytywnie wpływać na organizm, pomagając mu radzić sobie ze stresem, zarówno psychicznym, fizycznym, jak i środowiskowym. Ich zadaniem jest wspieranie organizmu w utrzymaniu równowagi oraz zwiększanie jego odporności na różne czynniki obciążające.
Aby dana substancja mogła zostać uznana za adaptogen, musi spełniać kilka warunków. Po pierwsze, nie może wykazywać działania toksycznego i powinna być bezpieczna dla organizmu podczas stosowania. Po drugie, jej działanie musi mieć charakter nieswoisty. Oznacza to, że powinna zwiększać odporność organizmu na różne czynniki stresowe, zarówno fizyczne, psychiczne, jak i środowiskowe. Po trzecie, adaptogen powinien pomagać organizmowi przywracać równowagę biologiczną, czyli tak zwaną homeostazę. Homeostaza to zdolność organizmu do utrzymywania wewnętrznej równowag mimo zmieniających się warunków zewnętrznych.
Do adaptogenów zalicza się przede wszystkim substancje naturalne, najczęściej pozyskiwane z roślin oraz grzybów. Wśród najbardziej znanych znajdują się między innymi żeń-szeń, ashwagandha czy różeniec górski. Coraz większą popularnością cieszą się także grzyby adaptogenne, takie jak Reishi i Cordyceps. Poszczególne adaptogeny mogą wykazywać nieco odmienne właściwości, jednak ich wspólnym zadaniem jest wspieranie zdolności organizmu do radzenia sobie ze stresem i różnymi obciążeniami.
Najpopularniejsze adaptogeny:
żeń-szeń – to jeden z najbardziej znanych adaptogenów, stosowany już od ponad dwóch tysięcy lat. Jego łacińska nazwa Panax ginseng w dosłownym tłumaczeniu oznacza „lek na wszystkie choroby”. Roślina ta wspiera koncentrację, zwiększa wydolność organizmu oraz pomaga zmniejszyć uczucie zmęczenia.
różeniec górski – adaptogen ceniony za właściwości wspierające odporność organizmu na stres. Może zwiększać wydolność fizyczną i psychiczną, zmniejszać uczucie zmęczenia oraz wspierać prawidłową regulację poziomu glukozy we krwi.
ashwagandha – roślina od wieków wykorzystywana w ajurwedzie, czyli tradycyjnej medycynie indyjskiej. Pomaga obniżać poziom stresu, wspiera funkcjonowanie układu nerwowego i odpornościowego, poprawia samopoczucie oraz może zwiększać poziom energii i sił witalnych.
maca – roślina pochodząca z Peru, której korzeń jest bogaty w liczne substancje bioaktywne. Znana jest przede wszystkim ze swojego działania wspierającego energię organizmu, redukującego zmęczenie oraz poprawiającego wydolność fizyczną.
Jak działają adaptogeny?
Adaptogeny, jak wspomniano wcześniej, wspierają zdolność organizmu do przystosowania się do różnych czynników stresowych. Substancje te mogą korzystnie wpływać na układ nerwowy, hormonalny oraz odpornościowy, pomagając organizmowi utrzymać równowagę wewnętrzną. Dzięki temu organizm może lepiej reagować na długotrwałe obciążenie.
Adaptogeny nie są jednak środkami silnie pobudzającymi ani uspokajającymi. Ich działanie nie jest nagłe i intensywne, lecz łagodne i regulujące. Wspierając naturalne mechanizmy organizmu, mogą pomagać zmniejszać uczucie zmęczenia, poprawiać koncentrację oraz zwiększać odporność na stres. Jednak aby zauważyć ich działanie, zazwyczaj konieczne jest regularne i dłuższe stosowanie.
W zależności od rodzaju przyjmowanego adaptogenu jego działanie może się nieco różnić. Niektóre, takie jak różeniec górski czy żeń-szeń, mogą wspierać koncentrację oraz wydolność psychiczną. Inne, na przykład ashwagandha, częściej kojarzone są z poprawą samopoczucia i zwiększeniem odporności organizmu na stres.
Adaptogeny – wskazania do stosowania
Po adaptogeny warto sięgnąć w sytuacji długotrwałego narażenia na stres lub w okresie zwiększonego obciążenia organizmu. Gdy musimy radzić sobie z intensywną pracą, czujemy się przemęczeni zarówno fizycznie, jak i psychicznie lub zauważamy spadek koncentracji i energii, stosowanie adaptogenów może okazać się pomocne.
Adaptogeny cieszą się także dużą popularnością wśród osób aktywnych fizycznie. Sięga się po nie między innymi w celu wsparcia organizmu w regeneracji po wysiłku. Mogą być również stosowane w okresach zwiększonego ryzyka infekcji, gdy zależy nam na wzmocnieniu odporności organizmu.
Warto jednak pamiętać, że adaptogeny nie są lekami. Są to substancje wspierające funkcjonowanie organizmu. Ich stosowanie może stanowić element zróżnicowanej diety oraz zdrowego stylu życia.
Adaptogeny – stosowanie, skutki uboczne i przeciwwskazania
Adaptogeny najczęściej stosuje się w formie kapsułek, tabletek lub płynnych ekstraktów. Preparaty te zawierają skoncentrowane wyciągi z roślin lub grzybów i zazwyczaj charakteryzują się dobrą przyswajalnością. Warto jednak pamiętać, aby nie łączyć jednocześnie kilku różnych preparatów zawierających adaptogeny bez wcześniejszej konsultacji ze specjalistą.
U osób zdrowych stosowanie adaptogenów zazwyczaj nie powoduje działań niepożądanych. Skutki uboczne występują rzadko i mają najczęściej łagodny charakter. Mogą to być między innymi bóle głowy, senność lub dolegliwości ze strony układu pokarmowego.
Należy jednak pamiętać, że adaptogeny mogą wchodzić w interakcje z niektórymi lekami, dlatego nie powinno się ich samodzielnie łączyć z prowadzonym leczeniem farmakologicznym bez konsultacji z lekarzem.
Szczególną ostrożność w stosowaniu adaptogenów powinny zachować osoby cierpiące na choroby przewlekłe, takie jak cukrzyca, nadciśnienie czy choroby nowotworowe, a także osoby zmagające się z chorobami psychicznymi lub schorzeniami o podłożu autoimmunologicznym. Preparatów zawierających adaptogeny nie powinny również stosować dzieci, kobiety w ciąży oraz kobiety karmiące piersią.
Czytaj też:
Lunchbox pełen smaków – wykorzystaj mięso mielone i kotlety sojowe>
Yerba mate bez dymu – naturalny smak, zielony kolor i moc kofeiny>
