Skąd rodzic ma jednak wiedzieć, czy jego dziecko jest energiczne, czy nadpobudliwe? W którym momencie dziecięca energia i ruchliwość zaczynają przekraczać normę i stają się objawem nadpobudliwości?
Dziecięca energia w granicach normy
Każde dziecko ma swoje indywidualne cechy charakteru, doskonale wiedzą o tym rodzice większej liczby pociech. Dzieci różnią się między sobą usposobieniem, energią i wrażliwością. Jedne są spokojne z natury i całkiem przewidywalne, inne wydają się niezmordowane – wszędzie ich pełno, a gdy muszą siedzieć w miejscu, “umierają z nudów”.
Zachowania tych energicznych dzieci, które są ruchliwe i głośniejsze, bardzo często mieszczą się jednak w granicach normy rozwojowej. To właśnie rodzice takich maluchów w pewnym momencie zaczynają się zastanawiać, czy moje dziecko jest energiczne, czy nadpobudliwe. Co wyznacza granicę między normą a zaburzeniem?
Czy moje dziecko ma ADHD?
Na to pytanie wcale nie jest tak łatwo odpowiedzieć. Jednak żeby choć odrobinę ułatwić rodzicom rozróżnienie, czy zachowanie ich dziecka mieści się jeszcze w normie rozwojowej, czy już nie, można ująć to w następujący sposób.
Energiczne z usposobienia dzieci potrafią wraz z wiekiem zacząć dostosowywać swoje zachowanie do sytuacji. Wyciszyć się na czas jedzenia, skupić uwagę na zadaniu, poczekać na swoją kolej.
Kiedy zachowanie dziecka można uznać za nadpobudliwość?
U niektórych dzieci trudności z koncentracją i nadmierna ruchliwość wcale nie słabną z wiekiem, a wręcz przeciwnie – coraz wyraźniej utrudniają codzienne funkcjonowanie. Dziecko, bez względu na sytuację, bywa pobudzone, odczuwa silną potrzebę bycia w ruchu lub mówienia, co zaczyna wyróżniać je na tle grupy przedszkolnej, a później szkolnych rówieśników.
Rodzice, obserwując dziecko jedynie przez część dnia, często mają nadzieję, że zachowanie malucha wynika z potrzeby odreagowania szkolnych emocji lub przebodźcowania. Jednak gdy otrzymują z przedszkola czy szkoły komunikat, że podobne trudności pojawiają się także podczas zajęć, zaczynają rozumieć, że to moment, by rozważyć kwestię: czy moje dziecko maADHD.
Zatem jak widać, kluczowe w tej sytuacji jest to, czy wspomniane zachowania mają charakter stały, niezależnie od pory dnia, czy utrzymują się od dłuższego czasu, czy też są jedynie sporadycznymi przypadkami.
Na jakie objawy należy zwrócić uwagę?
W odpowiedzi na pytanie, czy dziecko jest energiczne, czy nadpobudliwe, decydujące jest ustalenie, czy objawy nie ograniczają się do trudności tylko w jednym obszarze. Dzieci nadpobudliwe zmagają się zarówno z obniżoną koncentracją (nie potrafią dokończyć zadania), trudnościami w kontrolowaniu zachowań (często bywają bardziej impulsywne), jak i z problemami w dostosowaniu poziomu aktywności do określonej sytuacji.
Ważnym sygnałem jest też to, że takie zachowania pojawiają się bez względu na miejsce przebywania dziecka – zarówno w domu, w szkole, jak i na zajęciach dodatkowych. Taka powtarzalność objawów, ich pełen wachlarz oraz ich niezależność od sytuacji odróżnia możliwe trudności rozwojowe od chwilowych zmian w zachowaniu, wynikających z innych czynników.
Czy moje dziecko jest energiczne?
Nie każde bardziej impulsywne zachowanie dziecka będzie od razu objawem nadpobudliwości. Choć rodzice z niepokojem rejestrują zachowania dzieci, które nawet odrobinę odbiegają od uznanych za „normalne”, prawda jest taka, że wiele dzieci ma po prostu duży temperament, a ich zwiększona energia, głośniejsze zachowanie czy problemy ze skupieniem uwagi mają charakter przejściowy. Zmiany w zachowaniu są przecież związane zarówno z etapem rozwoju dziecka, jak i adaptacją do nowych sytuacji czy zmianami wynikającymi ze zwykłego toku życia.
Dlatego, szukając odpowiedzi na pytanie, czy moje dziecko jest energiczne, czy nadpobudliwe, warto zachować zdrowy dystans do sytuacji i nie opierać się na pojedynczych zachowaniach ani poradach znalezionych w internecie. Kluczowe jest obserwowanie dziecka i wyciąganie wniosków na podstawie dłuższego okresu. Jeśli pomimo jego upływu nie widzimy zmian w zachowaniu malucha, pierwsze kroki warto skierować do przedszkolnego lub szkolnego wychowawcy dziecka. Nauczyciele obserwują dzieci w środowisku przedszkolnym i szkolnym, co pozwala skonfrontować obserwacje rodziców z ich własnymi spostrzeżeniami. Dopiero wówczas jesteśmy w stanie spojrzeć na zachowanie dziecka szerzej i podjąć decyzję o ewentualnych dalszych krokach.
Jeśli obserwacja dziecka zaczyna budzić nasze obawy lub wychowawca grupy dziecka sugeruje spotkanie z psychologiem, należy udać się do specjalisty. Wczesna konsultacja pozwoli lepiej zrozumieć zachowania i potrzeby dziecka oraz wdrożyć właściwe wsparcie.
