Test HPV zamiast cytologii
Badania cytologiczne od lat 40 ubiegłego wieku były skuteczną metodą przesiewową służącą wczesnemu wykrywaniu zmian w obrębie szyjki macicy. Dzięki nim wielu kobietom udało się odpowiednio wcześnie rozpoznać niepokojące zmiany i rozpocząć leczenie.
Badanie to miało jednak swoje ograniczenia. Cytologia pozwala wykryć już powstałe zmiany w komórkach, dlatego jej wynik zachowuje ważność stosunkowo krótko i zalecano wykonywanie badania regularnie, najczęściej raz w roku. W praktyce oznaczało to konieczność częstych wizyt kontrolnych, a wiele kobiet wykonywało je nieregularnie lub o nich zapominało. W efekcie część pacjentek dowiadywała się o rozwijającej się chorobie dopiero wtedy, gdy zmiany były już bardziej zaawansowane.
Obecnie tradycyjna cytologia zaczyna ustępować miejsca testowi HPV. Choć metoda wykrywania wirusa HPV z materiału pobranego z szyjki macicy została opracowana ponad 20 lat temu i pozwalała wskazać kobiety znajdujące się w grupie podwyższonego ryzyka raka szyjki macicy, to dopiero w 2014 roku zatwierdzono test cobas HPV, który umożliwia wykrycie aż 14 wysokoonkogennych typów wirusa odpowiedzialnych za rozwój nowotworu.
Czym jest HPV?
Wirus brodawczaka ludzkiego, czyli HPV, to wirus, z którym wiele osób spotyka się w swoim życiu. Ryzyko zakażenia się nim sięga od kilku do nawet kilkudziesięciu procent populacji, w zależności od zamieszkiwanego regionu świata. Do zakażenia dochodzi najczęściej drogą płciową, jednak nie jest to choroba weneryczna. Choć ludzki układ odpornościowy często jest w stanie samoczynnie wyeliminować wirusa w ciągu kilku lat, to u kilku, a nawet kilkunastu procent osób będących jego nosicielami może dojść do rozwoju różnych zmian chorobowych.
Zakażenie wirusem HPV może wywołać zarówno łagodne choroby, takie jak brodawki płciowe czy brodawczakowatość krtani, jak i nowotwory złośliwe. Najczęstszym nowotworem wywoływanym przez tego wirusa jest rak szyjki macicy. Specjaliści szacują, że niemal wszystkie przypadki tego nowotworu są powiązane z zakażeniem HPV. Rozwój choroby jest jednak procesem długotrwałym i może trwać nawet ponad 10 lat, początkowo powodując jedynie stany przedrakowe szyjki macicy.
Dlatego tak istotne jest wykonywanie badań przesiewowych, które pozwalają wykryć zakażenie lub wczesne zmiany chorobowe jeszcze zanim rozwinie się nowotwór.
Test HPV – wysoka skuteczność = rzadsze badania
Test HPV uznawany jest za bardzo skuteczną metodę badań przesiewowych, ponieważ w przeciwieństwie do tradycyjnej cytologii potrafi wykryć obecność wirusa HPV jeszcze zanim doprowadzi on do powstania zmian w komórkach szyjki macicy.
Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników wraz z Ministerstwem Zdrowia uznało więc, że test HPV DNA powinien stać się preferowanym narzędziem badań przesiewowych. W programach profilaktycznych wprowadzono nowy standard. Test HPV jest obecnie badaniem pierwszego kroku, a dopiero w przypadku wyniku dodatniego wykonuje się dodatkowo cytologię. Ponadto badanie nie musi być wykonywane tak często, jak cytologia. Jeśli wynik testu HPV jest ujemny, kolejne badanie można wykonać dopiero po pięciu latach, a nie co roku jak w przypadku tradycyjnej cytologii.
Bezpłatne testy HPV
W ramach programu profilaktyki raka szyjki macicy finansowanego przez NFZ można wykonać bezpłatny test HPV. Każda kobieta objęta ubezpieczeniem NFZ, w wieku od 25 do 64 lat, może bez skierowania zgłosić się do poradni ginekologicznej lub placówki realizującej program profilaktyczny, po wcześniejszym zapisaniu się na termin badania.
Jak zapisać się na test HPV?
Aby zapisać się na bezpłatny test HPV w ramach NFZ, wystarczy zalogować się na swoje Internetowe Konto Pacjenta i wejść w zakładkę E-rejestracja. Następnie należy kliknąć Umów wizytę, wybrać opcję Umów badanie profilaktyczne, a z listy badań wskazać Profilaktyka raka szyjki macicy. Ostatnim krokiem jest wybór dogodnego terminu oraz placówki.
Badanie można również umówić bezpośrednio, telefonicznie lub osobiście w poradni biorącej udział w programie profilaktycznym. Informacje na temat placówek realizujących badanie można uzyskać, dzwoniąc na infolinię NFZ pod numer 800 190 590.
