Może to być też sygnał konkretnych problemów zdrowotnych, takich jak wzmożone napięcie mięśniowe (hipertonia) czy zaburzenia trawienne (kolka, zaparcia). Stany takie wymagają uważnej obserwacji i bieżącej konsultacji z lekarzem pediatrą. Czasem potrzebna będzie wizyta u neurologa dziecięcego i wykonanie specjalistycznych badań w celu wykluczenia (lub potwierdzenia) poważniejszych przyczyn.
Ważne jest przede wszystkim zaobserwowanie, kiedy i w jakich sytuacjach prężenie i napinanie ciała występuje. Istotne znaczenie ma także intensywność tych objawów i częstotliwość ich występowania.
Jakie mogą być przyczyny prężenia się i napinania ciała u dziecka w wieku trzech lat?
Najczęściej objawy te są efektem stanów związanych z rozwojem emocjonalnym dziecka. Napinanie może być sposobem na wyrażenie niezadowolenia, złości czy frustracji, związanej z określonymi sytuacjami. Częstą przyczyną takiego sposobu reagowania jest przebodźcowanie dziecka przez nadmiar wrażeń wzrokowych, dźwięków, czy aktywności fizycznej.
Co powinno wzbudzić niepokój?
Gdy trzylatek pręży się i napina mięśnie, może to być efekt problemów zdrowotnych niezwiązanych z fizjologicznymi reakcjami małego organizmu na otaczający świat. Najczęstszą przyczyną tego typu reakcji są problemy gastryczne związanych z zaburzeniami trawiennymi. Niedojrzałość układu pokarmowego dziecka powoduje nieprzyjemne kolki. Podobnie zaparcia i nadmierne gazy mogą być przyczyną, że maluch, prężąc się, często stękając, próbuje zlikwidować nieprzyjemny objaw. Rzadziej może to być tzw. refluks, czyli cofanie się kwaśnej treści pokarmowej z żołądka do przełyku z powodu osłabienia dolnego zwieracza przełyku. To jest stan wymagający specjalistycznego leczenia.
Co to jest hipertonia?
Hipertonia to jest termin medyczny oznaczający stan wzmożonego napięcia mięśniowego. Jest to zaburzenie tzw. tonusu mięśniowego, w wyniku którego układ nerwowy dziecka nie współpracuje prawidłowo z jego układem mięśniowym. Niekiedy w ciele malucha, z różnych przyczyn dochodzi do wzmożenia napięcia mięśniowego (wzmożenie napięcia mięśni szkieletowych, odpowiedzialnych za ruchy dziecka). Wtedy mowa jest o tak zwanym podwyższonym tonusie, który polega na występowaniu oporu mięśni podczas konkretnych ruchów. Wzmożone napięcie mięśniowe można podzielić na dwa rodzaje: sztywność mięśni oraz spastyczność. Ten rodzaj wzmożonego napięcia obserwuje się jedynie podczas wyprostu kończyn i rozciągania mięśni. Polega to na wzrastającym oporze mięśni przy prostowaniu rączki, do pewnego momentu – by później zmniejszyć się i całkowicie odpuścić.
Hipertonia może być późnym skutkiem urazu okołoporodowego, a zwłaszcza niedotlenienia, a także wcześniactwa. Może też być uwarunkowana genetycznie. Objawia się także problemami z równowagą i atypowością w ruchach. Hipertonia wymaga specjalistycznego leczenia.
Czy coś jeszcze może być przyczyną prężenia się i napinania?
Tak, możliwe jest, że omawiane problemy powstają u trzylatka z uwagi na zaburzenia elektrolitowe (niedobór wapnia, magnezu, potasu). Przyczyną może być także niedobór witaminy D oraz wadliwe funkcjonowanie tarczycy. Każdy z tych przypadków wymaga specjalistycznej diagnostyki i leczenia.
Co zatem robić?
Po pierwsze trzeba obserwować swoje dziecko. Zwróć uwagę, kiedy pojawia się prężenie, w jakich sytuacjach.
Jeśli zachowanie takie zaobserwujesz w trakcie czy bezpośrednio po jedzeniu, przyczyną tego prawdopodobnie są jakieś kłopoty z funkcjonowaniem układu trawiennego. Gdy zaobserwujesz wzmożone napinanie się i prężenie w sytuacjach, gdy maluch się złości, przyczyny tego będą tkwiły w dziecięcych emocjach. Zwracaj uwagę, by dziecko nie było przebodźcowane, albo zmęczone. Istotne znaczenie ma sen. Obserwuj, czy dziecko ma lęki nocne i inne problemy ze snem.
Bardzo ważna jest konsultacja z lekarzem pediatrą. To jest pierwszy krok na drodze do opanowania sytuacji. W razie potrzeby pediatra skieruje dziecko do konsultacji neurologicznej. Specjalista neurolog dokona oceny napięcia mięśniowego dziecka i wdroży odpowiednie postępowanie. Czasami skuteczne jest wdrożenie specjalistycznej rehabilitacji, zwłaszcza fizjoterapii.
Uwaga!
Chociaż prężenie i napinanie mięśni u trzylatka często jest normalnym objawem, nie można tego zlekceważyć. Konsultacja z lekarzem pediatrą jest bardzo dobrym sposobem na usunięcie wątpliwości i ewentualne wdrożenie odpowiedniej pomocy. Ma to kluczowe znaczenie dla dalszego prawidłowego rozwoju dziecka.
