Statystyki GUS wyraźnie pokazują, że Polki coraz później decydują się na pierwsze dziecko w wieku około 28 lat. Jednakże nie brakuje kobiet, które decydują się na pierwsze dziecko lub też na kolejną ciążę, nie tylko po swoich 30. urodzinach, ale także po ukończeniu 40. roku życia. Według statystyk w Polsce w ciążę w wieku 40 lat zachodzi około 2% kobiet. Coraz głośniej mówi się o tym, że współczesny tryb życia stale przesuwa tę granicę wyżej.
Od jakiego wieku możemy mówić o ciąży geriatrycznej?
Czy z biologicznego punktu widzenia zdecydowanie się na późne macierzyństwo jest dobrą decyzją?
Na co zwrócić uwagę w czasie późnej ciąży?
Jak zadbać o swój organizm przed zajściem w późną ciążę i w jej trakcie, by przebiegała zdrowo i spokojnie aż do jej pomyślnego zakończenia?
Czy obecna medycyna zwiększa szansę na szczęśliwe donoszenie późnej ciąży i wychowanie zdrowego dziecka?
Postaramy się odpowiedzieć na te pytania.
Co to jest ciąża geriatryczna?
Ciąża geriatryczna to jest termin, który budzi wiele wątpliwości i pytań. Od jakiego wieku można mówić o ciąży geriatrycznej? Ciąża geriatryczna jest terminem medycznym, który odnosi się do ciąż rozpoczynanych w konkretnym wieku kobiety. Potrzeba stworzenia tego terminu wynika ze zwiększonego ryzyka i konieczności szczególnego nadzoru lekarzy nad taką ciążą.
Ciąża geriatryczna odnosi się do kobiet, które mają ukończone 35 lat i więcej. Granica ta jest umowna i uzależniona od wielu czynników. Jednak należy podkreślić, że poziom wiedzy medycznej i dzisiejsza nowoczesna opieka medyczna nad kobietą ciężarną sprawia, że wiele kobiet rodzi szczęśliwie po 35. roku życia.
Ciąża geriatryczna – charakterystyka
Ciąża po 35. roku życia stanowi określone i konkretne ryzyko nie tylko dla matki, ale także dla dziecka. Kobiety w trakcie takiej ciąży zmagają się z innymi wyzwaniami niż podczas standardowej ciąży kilka, czy kilkanaście lat wcześniej.
Problemy pojawiają się nie tylko z samym zajściem w ciążę, ale także z jej utrzymaniem. Dane szacunkowe wskazują, że ok. 25% ciąż geriatrycznych kończy się poronieniem. Prawdopodobieństwo nieutrzymania takiej ciąży rośnie wraz z wiekiem kobiety.
Po 35. roku życia znacznie trudniej jest zajść w ciążę. Wynika to z naturalnego procesu starzenia się jajników i zmniejszonej liczby produkowanych komórek jajowych. Ponadto późna ciąża niesie za sobą zwiększone ryzyko powikłań.
Ciąża geriatryczna jest zatem uznawana za ciążę podwyższonego ryzyka. Wraz z wiekiem przyszłej mamy wzrasta ryzyko tego typu powikłań jak:
- nadciśnienie ciążowe;
- cholestaza ciężarnych;
- cukrzyca ciążowa;
- urodzenie dziecka z niską masą urodzeniową;
- poród przedwczesny.
Po 35. roku życia kobiety rośnie także ryzyko pojawienia się u dziecka takich chorób jak: zespół Downa, zespół Pataua, czy zespół Edwardsa. Statystyki alarmują także, że starsze kobiety są bardziej narażone na zaburzony przebieg porodu.
Ciąża geriatryczna - opieka medyczna jest kluczowa do jej pomyślnego przebiegu
Absolutną podstawą pomyślnego zakończenia każdej ciąży, także ciąży geriatrycznej, jest stała opieka medyczna i regularne konsultacje lekarskie. Gdy kobieta ukończy 35. rok życia, opieka medyczna nabiera szczególnego znaczenia. Dlaczego?
Pierwszorzędne znaczenie ma w tym przypadku czas reakcji na pojawiające się problemy, wczesne wykrycie komplikacji pomaga w szybkim podjęciu działań i może taką ciążę uratować. Jakie badania pomogą w szybkiej diagnozie ew. zagrożeń? Należy jednak pamiętać, że osobą decyzyjną w tym przypadku jest przede wszystkim lekarz.
Jakie to badania?
- Badania prenatalne – testy genetyczne, ultrasonografia 3D i 4D;
- Regularne badanie ciśnienia krwi – stałe pomiary pozwala na szybkie wykrycie problemów z nadciśnieniem i szybką reakcję na wykryte nieprawidłowości;
- Pomiary poziomu cukru we krwi (na czczo);
- Regularność wizyt u lekarza co pozwala na szybkie reagowanie na pojawiające się nieprawidłowości.
Standardowe badania kobiety ciężarnej
Każda ciężarna, niezależnie od wieku, powinna robić dokładnie te same badania. Należą do nich:
- morfologia krwi i badanie grupy krwi,
- ogólne badanie moczu,
- oznaczenie poziomu glukozy,
- badanie antygenu HBs,
- badanie na obecność kiły,
- badanie na obecność przeciwciał różyczki i toksoplazmozy,
- badania ginekologiczne, tj. cytologia oraz analiza bakteriologiczna i USG.
Dodatkowe badania w przypadku ciąży geriatrycznej:
Dodatkowe badania zlecane w każdej, nie tylko geriatrycznej ciąży zależą oczywiście od stanu zdrowia i indywidualnej kondycji przyszłej mamy. Jednakże ciąża geriatryczna może nieść za sobą szczególne potrzeby diagnostyczne.
Dobrym standardem w przypadku późnej ciąży są zwykle:
- tzw. test podwójny - to jedno z nieinwazyjnych badań biochemicznych, polegającym na pobraniu próbki krwi, którą następnie bada się pod kątem stężenia odpowiednich związków. Badanie to pozwala na zdiagnozowanie m.in. zespołu Downa, zespołu Edwardsa oraz niektórych innych aberracji chromosomowych;
- test potrójny - to jest nieinwazyjne badanie krwi przeprowadzane w drugim trymestrze ciąży, które ocenia ryzyko wystąpienia u płodu niektórych wad genetycznych (m.in. wad cewy nerwowej);
- test Harmony - jest to z test krwi wykonywany już od 10. tygodnia ciąży, który pozwala określić prawdopodobieństwo wystąpienia najczęstszych zaburzeń genetycznych.
Wszystkie te trzy badania zalicza się do nieinwazyjnych badań prenatalnych. Są to całkowicie bezpieczne dla matki i płodu testy z krwi, pozwalające na oszacowanie ryzyka wystąpienia danej wady genetycznej płodu.
W ciąży po 35. roku życia zagrożeń jest wiele, ale nie trzeba zbytnio wyolbrzymiać tego problemu. Należy podkreślić, że rozmaite zagrożenia zdarzają się w różnych ciążach, także tych, gdy kobiety są w chwili zajścia w ciążę znacznie młodsze. Nie należy więc martwić się na zapas.
Pamiętaj!
Planując macierzyństwo, nie powinno się zapominać, że współczesna medycyna jest na tyle rozwinięta, że z większością komplikacji jest w stanie sobie poradzić. Dbanie o siebie, odpowiednia opieka lekarska w ciąży, badania, suplementacja i dobra opieka okołoporodowa znacznie ograniczają ewentualne ryzyka związane z ciążą i porodem w późnym wieku.
Jak przygotować się do ciąży geriatrycznej?
Przed planowanym zajściem w ciążę kobieta powinna udać się do ginekologa na kontrolną wizytę. Po zbadaniu i po przeprowadzeniu potrzebnych badań diagnostycznych lekarz wykluczy, lub potwierdzi potencjalne czynniki ryzyka, które mogłyby wpłynąć na trudności z zajściem lub z utrzymaniem ciąży.
Każda kobieta powinna mieć również wykonaną cytologię, która wykluczy występowanie patologicznych zmian w obrębie szyjki macicy, USG narządów rodnych oraz kontrolne USG piersi. Warto również wykonać pakiet podstawowych badań profilaktycznych z krwi i moczu, który wskaże, jaki jest ogólny stan zdrowia organizmu kobiety. Przed planowaną ciążą można również wykonać oznaczenie statusu serologicznego przeciwciał przeciwko toksoplazmozie, różyczce, ospie, HSV i cytomegalii.
Choroby te, szczególnie w pierwszym trymestrze ciąży mogłyby prowadzić do poronienia lub wystąpienia wad rozwojowych u dziecka. Jeżeli w rodzinie partnerów występowały choroby genetyczne, wady rozwojowe lub para długo stara się już o potomstwo, i ma za sobą kilka poronień, konieczne może okazać się wykonanie dodatkowych badań m.in. genetycznych, które wskazałyby na przyczynę tego zjawiska.
Dieta, aktywność fizyczna i styl życia – czy mają znaczenie?
W przypadku ciąży geriatrycznej tryb życia przed zajściem w ciążę ma dokładnie takie samo znaczenie, jak w przypadku każdej innej ciąży. Kluczowe znaczenie ma w tym względzie racjonalna i dobrze zbilansowana dieta, unikanie alkoholu, tytoniu i innych szkodliwych używek, a także wyeliminowanie wysoko przetworzonego jedzenia i ograniczenie spożycia w nadmiarze cukru i soli. Regularna i zbilansowana aktywność fizyczna także jest ważna, podobnie zresztą jak ograniczenie stresu i zadbanie o regularny i spokojny sen.
Ciąża geriatryczna - wnioski
W XXI wieku ciąża po 35. roku życia jest znacznie bezpieczniejsza, niż to miało miejsce wcześniej. Na szczęście w wielu sytuacjach kryzysowych udaje się takie ciąże donosić, a dzieci z nich urodzone rosną zdrowo. Ścisła kontrola lekarska jest bardzo istotna, a regularne badania pomagają kontrolować stan zdrowia zarówno ciężarnej kobiety, jak i dziecka.
Chociaż ciąża geriatryczna budzi czasami określone wątpliwości zarówno wśród lekarzy, jak i wśród pacjentek i ich bliskich, nie sposób nie dostrzec jej zalet. Kobiety, które decydują się na macierzyństwo w późniejszym wieku, są często bardziej świadome swoich wyborów i bardziej zaangażowane w wychowanie dziecka. Zazwyczaj mają też ustabilizowaną sytuację finansową, zawodową i osobistą, co pozwala im w spokoju i z radością realizować swoje macierzyństwo.
Czytaj: Moc integracji: dlaczego Twoje oprogramowanie medyczne powinno 'rozmawiać' z innymi narzędziami?>>
